‘Eén lichaam en één Geest, gelijk gij ook geroepen zijt in de ene hoop uwer roeping;’Efeziërs 4:4
In het westen van Klein-Azië kruisen twee lijnen van de vroege kerk elkaar. Paulus stichtte en versterkte hier gemeenten, onderwees ruim twee jaar in Efeze en nam in Milete op ontroerende wijze afscheid van de oudsten. Enkele decennia later richtte de verhoogde Christus via Johannes zijn brieven aan hetzelfde gebied – aan Efeze, dat zijn eerste liefde had verlaten, en aan Laodicea, dat koud noch heet was.
Deze reis brengt beide lijnen samen. Vanuit Antalya gaat het over het Taurusgebergte naar Afrodisias, waar een tempel tot kerk werd, verder naar Efeze met het graf van Johannes en de kerk van het concilie van 431, naar Priene, Milete en naar het Apolloheiligdom van Didyma. In Hiërapolis gedenkt men de apostel Filippus, in Laodicea leest men de brief ter plaatse. Tot slot staat u in Perge en in de oude haven van Attalia – daar waar de eerste zendingsreis het vasteland bereikte en weer uitvoer.
Een door de staat erkende, Nederlandstalige reisleiding begeleidt u, de bijbelteksten begeleiden elke dag. Gemeenten, parochies, huiskringen en individuele reizigers van alle kerkgenootschappen zijn evenzeer welkom.
Twee jaar onderwees Paulus hier, zodat heel Asia het woord hoorde – het uitgangspunt van de gemeenten in de provincie.
In het Grote Theater speelt zich het oproer van de zilversmeden rond de Artemis van de Efeziërs af.
De eerste brief prijst volharding en trouw en vermaant tot terugkeer naar de eerste liefde.
Op weg naar Milete legt het schip van Paulus aan de kust van de Mykale aan bij Trogyllium – onder Priene.
Paulus roept de oudsten van Efeze naar Milete en beveelt hen aan God en aan het woord zijner genade.
Paulus vermeldt dat hij Trofimus ziek in Milete moest achterlaten.
Epafras zet zich met grote ijver in voor de christenen in Laodicea en Hiërapolis.
Het woord aan de lauwe gemeente en de belofte: Zie, Ik sta aan de deur en Ik klop.
Paulus vraagt zijn brief ook in Laodicea voor te lezen – een vroeg getuigenis van de uitwisseling tussen de gemeenten.
Paulus en Barnabas komen van Cyprus naar Perge; Johannes Marcus keert hier terug.
Na de prediking in Perge zeilen de apostelen vanuit Attalia terug naar Antiochië.
Tip: neem uw eigen Bijbel mee – op elke plaats slaan we samen de bijbehorende tekst open.
Bijbelcitaten: NBG-vertaling 1951.
Luchthaven Antalya → hotel
Op de luchthaven van Antalya ontvangt uw plaatselijk ervaren, door de staat erkende reisleiding u en brengt u naar het hotel. ’s Avonds leren de medereizigers elkaar kennen bij een welkomstdrankje. Een eerste blik op kaart en Bijbel laat zien welke wegen de komende dagen voor u liggen en welke teksten u daarbij begeleiden. Een zegenwoord stelt de gezamenlijke reis onder Gods bescherming.
Antalya → Afrodisias → Kuşadası
De dag behoort eerst aan het landschap: de weg klimt over de Taurus, pauzes bieden weidse blikken op de bergen. Rond het middaguur bereikt u Afrodisias, een van de mooiste ruïneplaatsen van Anatolië. Tetrapylon, odeon, bisschoppelijk paleis en een uitzonderlijk goed bewaard stadion getuigen van de rijkdom van de stad; de tempel van Afrodite werd later tot kerk omgebouwd. In het museum staan de reliëfs van het Sebasteion. ’s Avonds bereikt u de Egeïsche kust bij Kuşadası.
Efeze · Selçuk · Şirince
Over de Marmeren Straat loopt u langs de Celsusbibliotheek en de tempel van Hadrianus tot aan het Grote Theater, waar de zilversmeden tegen Paulus in opstand kwamen. ’s Middags volgen de Mariakerk, waar in 431 het derde oecumenische concilie bijeenkwam, de basiliek boven het graf van de apostel Johannes en de laatste zuilen van de Artemistempel. In het bergdorp Şirince eindigt de dag in rust – tijd om de brief aan Efeze te laten nazinderen.
Kuşadası → Priene → Milete → Didyma → Kuşadası
’s Ochtends klimt u in Priene de helling van de Mykale op: een Ionische modelstad met haaks op elkaar staande straten, een klein theater en de zuilen van de Athenatempel hoog boven de Meandervlakte. Aan deze kust, bij Trogyllium, legde ook het schip van Paulus aan op weg naar Milete. In Milete staat u in het theater, bij het bouleuterion, het nymfaeum en het Delphinion; de prachtige marktpoort van deze stad staat tegenwoordig in het Pergamonmuseum in Berlijn. Hierheen liet Paulus de oudsten van Efeze komen om afscheid van hen te nemen – de woorden van zijn rede klinken op deze plek bijzonder indringend. Daarna volgt u de Heilige Weg naar Didyma, naar de geweldige Apollotempel, een van de grootste heiligdommen van de hellenistische wereld. ’s Avonds terug naar Kuşadası.
Kuşadası → Pamukkale (Hiërapolis)
Door het Meanderdal rijdt u het binnenland in naar Pamukkale. De sneeuwwitte kalksinterterrassen, deel van het UNESCO-werelderfgoed, beleeft u zonder haast. Erboven ligt Hiërapolis met zijn uitgestrekte necropolis en het Romeinse theater; voor zover toegankelijk klimt u naar het martyrion dat aan de apostel Filippus herinnert. Paulus noemt de stad in de brief aan de Kolossenzen. Vanaf de namiddag is er tijd om te ontspannen in het warme water van het thermaalhotel.
Pamukkale → Laodicea → Antalya
Enkele kilometers verderop ligt Laodicea, eens een rijk handels- en bankcentrum. Tussen theater, stadion en de fundamenten van vroege kerken leest u de brief die deze gemeente haar zelfgenoegzaamheid verwijt en toch de deur voor haar openhoudt. Ook de brief aan de Kolossenzen noemt Laodicea meermaals. Daarna voert de route over de passen van de Taurus weer omlaag naar de Middellandse Zee, waar u ’s avonds Antalya bereikt.
Antalya → Perge → Antalya
In Perge betraden Paulus en Barnabas het vasteland van Klein-Azië, en op de terugweg predikten zij hier. U loopt door de arcadenstraat met haar waterkanaal, naar het theater en naar het stadion. Rond het middaguur stort bij de Karpuzkaldıran-waterval het water van de Taurus rechtstreeks in zee. ’s Middags verkent u de oude stad Kaleiçi en de antieke haven van Attalia, vanwaar de apostelen terugzeilden naar Antiochië. Een gezamenlijke afscheidsavond besluit de reis.
Hotel → luchthaven Antalya
Afhankelijk van de vertrektijd brengt de transfer u naar de luchthaven van Antalya. Wie nog wil blijven, kan de reis verlengen met enkele dagen aan zee. Mee naar huis neemt u de beelden van Efeze, Milete en Laodicea – en de zekerheid dat het woord dat eens tot deze gemeenten kwam, ook vandaag tot u spreekt. De Heer zegene uw weg.
De reissom hangt af van de reisdatum, de groepsgrootte en de kamerverdeling. U ontvangt een persoonlijke offerte – gratis en vrijblijvend.
Aanvragen →⛔ Zonder verkooptochten: tapijt-, sieraden- of lederbedrijven maken geen deel uit van de reis.
Beide apostelen hebben de gemeenten in het westen van Klein-Azië gevormd. In Efeze, Laodicea en Hiërapolis ontmoeten Handelingen, de brieven van Paulus en Openbaring elkaar – die verbinding maakt de reis zichtbaar.
Begin- en eindpunt is Antalya; de reis omvat 8 dagen met 7 overnachtingen. Verlenging met stranddagen aan de Middellandse Zee is mogelijk.
Ja. Voor gemeenten, huiskringen en christelijke groepen plannen wij de reis vanaf 9 personen, als privéreis zelfs al vanaf één persoon.
Nee, de vlucht is niet inbegrepen. Desgewenst vragen wij passende verbindingen naar Antalya voor u aan.
De prijs is op aanvraag. U ontvangt een persoonlijke offerte op basis van datum, groepsgrootte en kamerwens – gratis en vrijblijvend.
De wandelafstanden liggen meestal tussen twee en vier kilometer, deels over kinderkopjes of met hellingen. Goed schoeisel volstaat doorgaans.
Paulus en Johannes in Klein-Azië – bijbelreis naar het vroege christendom
8dagenOpenbaring · HandelingenEén keer uitpakken, de hele week aan zee blijven en van daaruit naar de plaatsen van de brieven rijden – met een ontmoeting in een gemeente in Izmir en Patmos als zomeroptie.
9dagenHandelingen · PaulusbrievenEen grote boog door Anatolië: van Attalia naar de steden van de eerste zendingsreis, naar Tarsus en Antiochië – en door Cilicië terug naar zee.
8dagenHandelingenEen reis in één richting: van de kust van Pamfylië dwars door Anatolië naar de moederstad van de heidenzending – met het Ihlaradal, Tarsus en de haven van de uitzending.