‘Toen ging Abram heen, zoals de HERE tot hem gesproken had, en Lot ging met hem.’Gen. 12:4
Lang voordat Paulus op weg ging, verliet een ander Haran, omdat God hem riep: Abraham. Deze reis verbindt beide lijnen van de Schrift. Zij voert naar de rivieren Eufraat en Tigris, die al in het paradijsverhaal worden genoemd, naar de Ararat en naar de plaats waar Abraham op Gods woord vertrok – en uiteindelijk naar de steden vanwaar het evangelie uitging naar de volkerenwereld.
Daartussen ligt een Oosten dat maar weinig bezoekers kennen. Aan de Zwarte Zeekust, het bijbelse Pontus, hangt het Soumelaklooster in de rotswand; in het Çoruhdal staan Georgische kloosterkerken uit de 10e eeuw. Ani toont de ruïnes van een Armeense hoofdstad, op Akdamar vertellen reliëfs bijbelse verhalen. In de Tur Abdin bent u te gast in het klooster Mor Gabriel, waar sinds de 4e eeuw in het Aramees wordt gebeden.
In Antiochië, waar de discipelen het eerst christenen werden genoemd, en in Tarsus, de geboortestad van Paulus, sluit de kring zich. Een door de staat erkende, Nederlandstalige reisleiding begeleidt u alle 15 dagen.
Petrus groet de vreemdelingen „in Pontus” – het landschap aan de Zwarte Zee waar de reis begint.
De ark komt tot rust op het gebergte Ararat – gelezen met de berg in zicht.
Jeremia noemt de koninkrijken van Ararat; hun hoofdstad Tuşpa lag op de rots boven het Vanmeer.
Jona in de buik van de vis behoort tot de reliëfs van de Heilig-Kruiskerk.
Chiddekel en Frat – Tigris en Eufraat – stromen al door het verhaal van de hof van Eden.
Terach trekt met Abram uit Ur en vestigt zich in Haran; hier sterft hij.
Gods roepstem tot Abram en zijn vertrek uit Haran – het midden van deze reis.
De „grote rivier, de rivier de Eufraat” markeert de grens van het beloofde land in Gods verbond met Abram.
De gemeente groeit uit Joden en Grieken, en de discipelen worden het eerst christenen genoemd.
Onder gebed en vasten worden Barnabas en Saulus uitgezonden voor de eerste zendingsreis.
Paulus belijdt zijn afkomst uit Tarsus in Cilicië.
Tip: neem uw eigen Bijbel mee – op elke plaats slaan we samen de bijbehorende tekst open.
Bijbelcitaten: NBG-vertaling 1951.
Luchthaven Trabzon → Trabzon
In Trabzon ontvangt uw plaatselijke, door de staat erkende reisleiding u en begeleidt u naar het hotel. De kust waaraan u nu staat, is het bijbelse Pontus; al de eerste brief van Petrus richt zich tot christenen in deze streek. Bij het alcoholvrije welkomstdrankje hoort u hoe het geloof zich hier verbreidde en welke wegen de komende twee weken voor u liggen. Een zegenwoord besluit de eerste avond.
Trabzon → Maçka → Soumela → Trabzon
Boven het Altınderedal kleeft het Soumelaklooster aan de rotswand van de Karadağ; volgens de overlevering gaat zijn geschiedenis terug tot de 4e eeuw. U ziet de rotskerk, de fresco’s en de heilige bron en daalt over een bospad weer af. ’s Middags staat u in de Hagia Sophia van Trebizonde uit de 13e eeuw voor haar beroemde muurschilderingen. Een wandeling door de oude stad voert naar de Orta Hisar-moskee, de vroegere kathedraal Panagia Chrysokephalos, en naar de Atatürkvilla.
Trabzon → Rize → Hopa → Artvin
De oostelijke Zwarte Zeekust is het groenste deel van Turkije: theetuinen op steile hellingen, hazelnootbomen en kleine vissersplaatsjes. In Rize laat een theefabriek u de weg zien van blad tot glas, en boven de stad drinkt u de eerste çay. Bij de lunch proeft u muhlama, maïsbrood en andere specialiteiten uit de streek. Vanaf Hopa verlaat de weg de zee en klimt naar Artvin, dat hoog boven de kloof van de Çoruh ligt.
Artvin → Yusufeli → Dörtkilise → İşhan → Tortum → Erzurum
In de dalen van het oude Tao-Klardzjeti bouwden Georgische monniken in de 10e eeuw verbazingwekkend grote kerken. Op zo’n 1.350 meter bezoekt u Dörtkilise met zijn machtige basiliek, rond het middaguur de kloosterkerk van İşhan, eens een bisschopszetel, met resten van muurschilderingen. ’s Middags rust u aan het turkooiskleurige Tortummeer en bij de grootste waterval van het land. ’s Avonds bereikt u Erzurum, dat bijna 2.000 meter hoog ligt.
Erzurum
Na vier dagen onderweg volgt een rustigere dag. Erzurum, in de Byzantijnse tijd Theodosiopolis genoemd, was eeuwenlang een grensvesting tussen Oost en West. In de ochtend ziet u de Çifte Minare-medrese, de Ulu Camii en het mausoleum van Hatuniye – Seltsjoekse bouwkunst uit de 12e en 13e eeuw. De middag is voor u om uit te rusten. ’s Avonds is er gelegenheid om samen een overdenking te houden en het tot nu toe beleefde in gebed bij God te brengen.
Erzurum → Kars → Ani → Kars
Over de hoogvlakte van Sarıkamış gaat het naar Kars en verder naar Ani. De vroegere Armeense hoofdstad aan de grenskloof van de Arpaçay behoorde tot de schitterendste steden van het christelijke Oosten en is nu UNESCO-werelderfgoed. Over onverharde paden bereikt u de kathedraal, de Verlosserskerk en de Gregoriuskerk met haar resten van fresco’s. Terug in Kars bezoekt u de Apostelkerk uit de 10e eeuw met de reliëfs van de twaalf apostelen; daarbij proeft u honing uit Kars en gravyerkaas.
Kars → Iğdır → Doğubayazıt → Van
Langs de grens met Armenië en Iran begeleidt de Ararat u, met 5.137 meter de hoogste berg van Turkije. In de vlakte van Iğdır houdt u een overdenking en leest u over de ark die hier tot rust kwam en over het verbond van God met Noach. Rond het middaguur bereikt u het Ishak Paşa-paleis boven Doğubayazıt, een bouwwerk uit de 18e eeuw dat Ottomaanse, Perzische en Armeense vormen verenigt. ’s Avonds komt u aan in Van, aan het grootste meer van het land.
Van → Gevaş → Akdamar → Van
Een boot brengt u naar het eiland Akdamar. De Heilig-Kruiskerk uit de 10e eeuw is een prentenbijbel in steen: Adam en Eva, Jona en de vis en vele andere figuren uit de Schrift lopen rond haar muren. De middag is vrij – in de zomer voor een duik in het sodahoudende water of voor een uitgebreid ontbijt op de wijze van Van. Tegen de avond klimt u op de rots van Tuşpa, de hoofdstad van de Urarteeërs, en beleeft u de zonsondergang boven het meer.
Van → Tatvan → Bitlis → Batman → Hasankeyf → Midyat → Mor Gabriel
Een lange reisdag voert langs het Vanmeer, voorbij de vulkaan Nemrut bij Tatvan en door de kloof van Bitlis omlaag naar de Tigris. Het oude Hasankeyf ligt nu in het Ilısustuwmeer; zijn verplaatste monumenten ziet u in het cultuurpark van de nieuwe stad. ’s Avonds bent u te gast in het klooster Mor Gabriel, gesticht in 397, en mag u het Aramese avondgebed van de kloostergemeenschap meemaken. Er wordt overnacht in de eenvoudige gastenkamers – of, als die bezet zijn, in een hotel in Midyat.
Mor Gabriel → Midyat → Mardin → Şanlıurfa
In de ochtend loopt u door de oude stad van Midyat met haar honingkleurige stenen huizen. Rond het middaguur bereikt u Deir az-Zafaran, meer dan acht eeuwen de zetel van de Syrisch-orthodoxe patriarch, waar tot op heden in het Aramees wordt gebeden. Daarna ontdekt u Mardin, dat zich als een amfitheater over de Mesopotamische vlakte uitstrekt – met steegjes, kerken en een weids uitzicht naar het zuiden. ’s Middags gaat het verder naar Şanlıurfa.
Şanlıurfa → Göbekli Tepe → Harran → Şanlıurfa
’s Ochtends bezoekt u Göbekli Tepe, waar zo’n 11.000 jaar oude T-pijlers met dierreliëfs staan – UNESCO-werelderfgoed. Rond het middaguur bereikt u Harran, het bijbelse Haran, met zijn bijenkorfhuizen en de ruïnes van de oude universiteit. Hier leest u hoe Abram op Gods woord vertrok. In de late namiddag volgen in Şanlıurfa, het oude Edessa, de karpervijvers van Balıklıgöl en de grot die de traditie met de geboorte van Abraham verbindt, en een wandeling door de bazaar.
Şanlıurfa → Atatürkdam → Kahta → Nemrut Dağı
Bij de Atatürkdam ziet u hoe de Eufraat tot een meer wordt opgestuwd – de rivier die in de Bijbel telkens weer als grens en herkenningspunt verschijnt. Via de Romeinse Cenderebrug van Septimius Severus en het handdrukreliëf van Arsameia gaat het omhoog naar de Nemrut Dağı. Op ruim 2.100 meter liet koning Antiochus I zich afbeelden als god onder goden; voor zijn kolossale hoofden herinnert Jesaja aan Hem die alleen God is.
Kahta → Adıyaman → Gaziantep → Antakya
Via Adıyaman en Gaziantep rijdt u omlaag naar de vlakte van de Orontes. In Antiochië werden de discipelen het eerst christenen genoemd, en vanhier zond de gemeente Barnabas en Saulus uit. De stad werd in 2023 zwaar door de aardbeving getroffen en bouwt zich opnieuw op. Voor zover toegankelijk bezoekt u de Petrusgrot op de berghelling, die de overlevering met de vroege gemeente verbindt, en het Mozaïekmuseum Hatay met een van de belangrijkste verzamelingen ter wereld.
Antakya → Karatepe → Tarsus
In het bos boven de Ceyhan ligt Karatepe-Aslantaş, een laat-Hethitische vesting met poorten, reliëfs en tweetalige inscripties. ’s Middags bereikt u Tarsus, waar Saulus werd geboren, die als apostel Paulus het evangelie naar Klein-Azië en Europa bracht. U ziet de Paulusbron, een stuk Romeinse straat en de Cleopatrapoort. Tijdens de afscheidsavond blikt u samen terug op twee weken tussen Zwarte Zee en Middellandse Zee.
Tarsus → luchthaven Adana-Mersin (Çukurova)
Afhankelijk van de vluchttijd brengt de transfer u naar de luchthaven Adana-Mersin (Çukurova). Van Pontus tot Cilicië hebt u landschappen doorkruist waarin Abraham vertrok en de vroege christenheid haar wegen vond. Wie wil, verlengt de reis met stranddagen aan de Rivièra of aan de Egeïsche Zee – vermeld die wens bij uw aanvraag. Wij wensen u een behouden thuisreis.
De reissom hangt af van de reisdatum, de groepsgrootte en de kamerverdeling. U ontvangt een persoonlijke offerte – gratis en vrijblijvend.
Aanvragen →⛔ Zonder verkooptochten: tapijt-, sieraden- of lederbedrijven maken geen deel uit van de reis.
15 dagen met 14 overnachtingen: aankomst in Trabzon, terugvlucht vanuit Adana-Mersin (Çukurova). De route loopt in één lijn van de Zwarte Zee tot aan de Middellandse Zee.
De afstanden in het oosten zijn groot, afzonderlijke etappes duren vijf tot zes uur. Airconditioned bussen, regelmatige pauzes en een rustigere dag in Erzurum compenseren dat; normale trefzekerheid volstaat.
Het klooster Mor Gabriel neemt gasten op in eenvoudige kamers, voor zover er plaatsen vrij zijn. Is het bezet, dan overnacht u in een hotel in Midyat; alle andere nachten brengt u door in hotels.
Beide is mogelijk: als gemeente-, parochie- of groepsreis vanaf 9 personen, als privéreis vanaf één persoon. Overdenkingen en lezingen verzorgen wij graag samen met u – voor christenen van alle kerkgenootschappen.
Nee. De heenvlucht naar Trabzon en de terugvlucht vanuit Adana-Mersin boekt u zelf; desgewenst vragen wij passende verbindingen voor u aan.
De prijs noemen wij op aanvraag, omdat die afhangt van datum, groepsgrootte en kamerverdeling. Uw persoonlijke offerte is gratis en vrijblijvend.
Van Pontus tot Cilicië – grote bijbelreis door Oost-Anatolië
15dagenGenesis · Kerk van de eerste eeuwenVan Harran, waar Abraham vertrok, naar de kloosters van de Tur Abdin, waar tot op heden in het Aramees wordt gebeden – met een nacht in het klooster Mor Gabriel.
8dagenGenesis · Kerk van de eerste eeuwenEen week door het noordoosten van Turkije: rotskloosters aan de Zwarte Zee, de kerkenstad Ani, een overdenking voor de Ararat en bijbelse reliëfs op Akdamar.
9dagenGenesisVan de putten van Berseba via Mamre en Hebron tot Betel, Sichem en Dan: negen dagen op de plaatsen waar Abraham de roep van God volgde, het onbekende tegemoet.