‘Houdt, zo mogelijk, voor zoveel het van u afhangt, vrede met alle mensen.’Romeinen 12:18
Bijna duizend jaar na de zendingsreizen van Paulus trokken legers uit het Westen door dezelfde landschappen van Klein-Azië – onder het teken van het kruis, maar vaak met het zwaard in de hand. Deze studiereis volgt hun wegen van de Bosporus tot aan de Middellandse Zeekust en stelt daarbij een ongemakkelijke vraag: wat gebeurde hier in de naam van Christus, en wat zegt het evangelie ons daarover?
Onderweg liggen plaatsen waar de Bijbel zelf aan het woord komt: Antiochië in Pisidië en Ikonium, waar Paulus en Barnabas predikten, Seleucië als haven van de eerste zendingsreis, Tarsus als geboortestad van de apostel en Antiochië aan de Orontes, waar de gelovigen voor het eerst de naam christenen droegen. Daartussen liggen Nicea, de rotskerken van Cappadocië, Edessa als eerste kruisvaardersstaat en de Salef, waarin Frederik Barbarossa in 1190 verdronk.
De plundering van Constantinopel in 1204 verzwijgen wij evenmin als de ervaringen van Byzantijnen, Armeniërs en moslims. Overdenkingen op uitgekozen plaatsen bundelen het geziene in gebed en bezinning over schuld, vergeving en vrede. Een door de staat erkende, Nederlandstalige reisleiding begeleidt u alle twaalf dagen.
De grote synagogeprediking van Paulus – gelezen bij de basiliek die boven deze plaats werd gebouwd.
Paulus en Barnabas verkondigen het woord en moeten voor vijandigheden verder trekken.
De apostel groet de vreemdelingen in Cappadocië – de rotskerken van Göreme laten zien hoe diep het geloof hier wortel schoot.
Barnabas haalt Paulus naar Antiochië, en hier krijgen de discipelen voor het eerst de naam christenen.
Het conflict tussen Paulus en Petrus over de tafelgemeenschap – een vroege worsteling om de eenheid van de kerk.
Vanuit de haven van Antiochië zeilen Paulus en Barnabas naar Cyprus – het begin van de eerste zendingsreis.
Paulus noemt zichzelf een burger van deze „niet onaanzienlijke stad in Cilicië”.
Hier scheidt Johannes Marcus zich van de apostelen en keert terug naar Jeruzalem.
Na de prediking in Perge gaan Paulus en Barnabas in Attalia aan boord – terug naar Antiochië.
Tip: neem uw eigen Bijbel mee – op elke plaats slaan we samen de bijbehorende tekst open.
Bijbelcitaten: NBG-vertaling 1951.
Luchthaven Istanbul → hotel
Op de luchthaven wacht uw reisleiding, die in Turkije thuis is, u op en begeleidt u naar het hotel. Bij het welkomstdrankje ’s avonds ontstaat het grote beeld van de reis: de noodkreet van keizer Alexios I aan het Westen in 1095, de oproep van Clermont en de Volkskruistocht van Peter de Kluizenaar. Een zegenwoord stelt de gezamenlijke dagen onder Gods geleide, voordat het diner de aankomstdag besluit.
Hagia Sophia → Hippodroom → landmuren → Fener
Voor de muren van deze stad legerden zich in 1096/97 de eerste kruisvaarderslegers – en in 1204 werd zij door kruisvaarders zelf veroverd en geplunderd. In de Hagia Sophia, sinds 2020 weer een moskee, toont de reisleiding u op de galerij de gedenksteen van doge Enrico Dandolo; bij de Hippodroom herinneren wij aan de quadriga die naar Venetië verdween. Rond het middaguur volgen de Theodosiaanse landmuren en de wijk Blachernae, waar Alexios I de aanvoerders de eed liet afleggen. In de Sint-Joriskathedraal in Fener rusten relieken die in 2004 als teken van verzoening uit Rome terugkeerden.
Istanbul → İzmit → İznik → Eskişehir
Zoals de legers in het voorjaar van 1097 steken wij over naar Azië. In İzmit, het oude Nicomedië, resideerde keizer Diocletianus, wiens edicten in 303 de laatste grote christenvervolging inluidden; niet ver hiervandaan werd in 1096 de Volkskruistocht vernietigd. Rond het middaguur bereiken wij Nicea met de muren en poorten die in 1097 werden belegerd, en de Hagia Sophia, plaats van het concilie van 787 – aanleiding om ook de belijdenis van 325 te gedenken. Bij Eskişehir ligt het slagveld van Dorylaeum, waar in 1097 de kruisvaarders overwonnen en in 1147 Koenraad III het onderspit dolf.
Eskişehir → Afyon → Yalvaç → Akşehir → Konya
Vandaag kruist de weg van de kruisvaarders die van de apostel. Bij Yalvaç ligt de Romeinse kolonie Antiochië in Pisidië met de Augustustempel en de Paulusbasiliek boven de plaats van de synagoge waarin Paulus preekte. De kroniekschrijver Albert van Aken bericht dat Godfried van Bouillon hier in 1097 door een beer zwaar gewond werd. Aan de voet van het Sultangebergte rijden wij via Akşehir, het antieke Philomelium, waar Barbarossa in 1190 overwon, naar Konya – Ikonium, waar Paulus en Barnabas ondanks tegenstand het evangelie verkondigden.
Konya → Sultanhanı → Göreme
’s Ochtends bezoeken wij de Alaeddinmoskee op de burchtheuvel van Konya – aan de voet daarvan veroverde Barbarossa in mei 1190 de stad en sloot daarna vrede met sultan Kılıç Arslan II – en het Mevlanamuseum met het graf van Rumi. Over de hoogvlakte die het dorstige leger in 1097 doorkruiste, volgen wij de Zijderoute naar de karavanserai Sultanhanı uit 1229. ’s Middags opent het openluchtmuseum Göreme zijn rotskerken met Byzantijnse fresco’s, waaronder de Tokalıkerk – sporen van de christenen van Cappadocië, die al de eerste brief van Petrus groet.
Göreme → Kaymaklı → Kayseri → Göksun → Kahramanmaraş
In de ondergrondse stad Kaymaklı dalen wij meerdere verdiepingen af in het tufsteen, waar de bevolking in onrustige tijden bescherming zocht. Rond het middaguur bereiken wij Kayseri, het oude Caesarea, waar Basilius de Grote bisschop was; citadel en Seltsjoekse bouwwerken liggen hier aan de voet van de Erciyes. Daarna begint het traject dat de kroniekschrijvers in oktober 1097 de „Duivelsberg” noemden: via Göksun, het Coxon van de kruisvaarders, en de passen van de Antitaurus omlaag naar Marasj, waar Armeense vorsten het uitgeputte leger opvingen.
Kahramanmaraş → Gaziantep → Şanlıurfa
In het Zeugma-mozaïekmuseum in Gaziantep ontmoet u de Romeinse vloermozaïeken van de stad aan de oversteekplaats over de Eufraat, voorop het beroemde „Zigeunermeisje”. ’s Middags bereiken wij Şanlıurfa, het oude Edessa: in 1098 werd Boudewijn van Boulogne hier graaf, en toen het graafschap met Kerstmis 1144 in handen van Zengi viel, leidde dat tot de Tweede Kruistocht. Vanaf de citadel met haar twee zuilen kijken wij uit op de visvijvers waar de traditie Abraham situeert; ook het verhaal van koning Abgar en het Christusbeeld, het Mandylion, is hier thuis. ’s Avonds gaat het door de bazaar.
Şanlıurfa → Gaziantep → Antakya
De rit voert over de Eufraat door het land tot aan de Orontes, waarom Boudewijn, Bohemund en Tancred eens streden. Acht maanden lagen de kruisvaarders voor Antiochië, tot zij op 3 juni 1098 de stad binnendrongen. Lang daarvoor echter was zij het vertrekpunt van de heidenzending: in de Petrusgrot aan de berg Staurin, volgens de overlevering de vergaderplaats van de eerste gemeente, lezen wij hoe de discipelen hier het eerst christenen werden genoemd. Tot besluit een blik op de door de aardbeving getroffen oude stad in wederopbouw en – afhankelijk van de openstelling – het Archeologisch Museum.
Antakya → Seleucië Pieria → Bagras → Yılankale → Tarsus → Kızkalesi
’s Ochtends vroeg staan wij in Seleucië Pieria, de haven van Antiochië, vanwaar Paulus en Barnabas vertrokken voor de eerste zendingsreis; Romeinse ingenieurs hakten hier de Titustunnel in de rots. Boven de Belenpas waakt de tempeliersburcht Bagras, beneden ligt de vlakte van Issus. Na een fotostop bij de Armeense „Slangenburcht” Yılankale bereiken wij Tarsus met Paulusbron, Paulusgedachteniskerk en Cleopatrapoort – hier werd in 1198 ook Leo I tot koning van Klein-Armenië gekroond. ’s Avonds aankomst aan zee in Kızkalesi.
Kızkalesi → Hagia Thekla → Salef → Mamure → Alanya
Voor het hotel rijzen de land- en zeeburcht van Korykos op, vestingen van de Armeniërs en later van de Lusignans. Daarna bezoeken wij de grotkerk van Thekla, volgens de overlevering een leerlinge van Paulus, en de resten van haar grote basiliek, die al de pelgrimster Egeria in 384 bezocht. Aan de oever van de Göksu, de oude Salef, herinnert een gedenksteen aan Frederik Barbarossa, die hier op 10 juni 1190 verdronk – ruimte voor een overdenking over vergankelijkheid en hoop. Langs de steile kust van het Ruige Cilicië gaat het naar de burcht Mamure en verder naar Alanya.
Alanya → Aspendos → Perge → Antalya
In Aspendos staat het best bewaarde theater uit de oudheid, daarnaast de resten van het aquaduct. In Perge voeren zuilenstraat, agora en stadspoort terug naar de tijd dat Paulus en Barnabas hier het woord verkondigden. ’s Middags in Antalya: Hadrianuspoort, Kaleiçi en de haven van het oude Attalia. Hier ging de apostel aan boord naar Antiochië – en hier zeilde koning Lodewijk VII in 1148 met zijn adel weg, terwijl veel pelgrims achterbleven. Tijdens de afscheidsavond vragen wij ons samen af wat deze weg ons leert over geloof, macht en verzoening.
Antalya → luchthaven Antalya
Afhankelijk van de vertrektijd brengt de transfer u naar de luchthaven van Antalya. Wie nog wil blijven, kan de reis verlengen met stranddagen aan de Turkse Rivièra of aan de Egeïsche Zee. In uw bagage blijft een weg van Constantinopel tot Attalia die licht en schaduw van de kerkgeschiedenis heeft blootgelegd – en de bede om vrede tussen volken en religies, die Jezus aan de vreedzamen heeft beloofd.
De reissom hangt af van de reisdatum, de groepsgrootte en de kamerverdeling. U ontvangt een persoonlijke offerte – gratis en vrijblijvend.
Aanvragen →⛔ Zonder verkooptochten: tapijt-, sieraden- of lederbedrijven maken geen deel uit van de reis.
Nee. Wij spreken openlijk over de gebeurtenissen – ook over de plundering van Constantinopel in 1204 – en laten daarbij Byzantijnse, Armeense, islamitische en Latijnse stemmen aan het woord. Bijbelse impulsen over schuld, vergeving en vrede begeleiden de bezichtigingen.
Op enkele dagen ligt er 400 tot 480 kilometer met de touringcar voor u, met regelmatige pauzes. De wandelafstanden zijn meestal kort; bij de burchten en in de ondergrondse stad kan het steil of nauw worden.
Ja. Beide steden worden herbouwd. Hotels en bezichtigingen worden aangepast aan de actuele situatie; afzonderlijke plaatsen kunnen tijdelijk slechts beperkt toegankelijk zijn.
Ja. Gemeenten, parochies, huiskringen en christelijke verenigingen reizen vanaf 9 personen als groep, privé is de reis al mogelijk vanaf één persoon. Als contactbureau brengen wij u rechtstreeks in contact met onze partners in Turkije.
De prijs is op aanvraag verkrijgbaar, want die hangt af van datum, groepsgrootte en kamerverdeling. U ontvangt een persoonlijke offerte – gratis en vrijblijvend.
Nee, de vlucht is niet inbegrepen; u reist aan naar Istanbul en vertrekt vanuit Antalya. Desgewenst vragen wij passende verbindingen voor u aan.
Op de wegen van de kruisvaarders – van Constantinopel tot Attalia
15dagenKerk van de eerste eeuwenJoris, Barbara, Pantaleon, Nicolaas: veel heiligen die in Midden-Europa als helpers in nood gelden, komen uit Klein-Azië. Deze reis volgt hun sporen – en de wegen van Paulus.
8dagenOpenbaring · Kerk van de eerste eeuwenAcht dagen, twee grote getuigenissen van de vroege kerk: de zeven gemeenten aan wie Johannes schreef, en de plaatsen waar de concilies de gemeenschappelijke belijdenis vormden.
8dagenHandelingen · Kerk van de eerste eeuwenRotsgraven boven stille baaien, de kerk van Sint-Nicolaas en de havens waar Paulus van schip wisselde – en daarbij Milete en Efeze aan de Egeïsche Zee.